Şahidin ŞİMŞEK
Kürtler kime güvenmeli; ABD'ye mi, Türkiye'ye mi yoksa İran'a mı?
Lafı sağa sola evirip çevirmeden direk sorumuzu soralım: Kürt ve Kürdistan sorununun geldiği aşama itibariyle Kürtler Türkiye, İran veya ABD'ye güvenerek kendilerine bir siyasi gelecek rotasını çizebilirler mi? Bu soruya doğru cevap vermemiz için uluslararası ilişkilerin temel bir kuralını bilmemiz lazım. O da şudur: Bir ülkeye değil bir ülkenin çıkarına güvenebilirsiniz hatta bir ülkenin konjonktürel çıkarına da değil stratejik çıkarına güvenebilirsiniz; daha da önemlisi eğer sizin stratejik çıkarınız o ülkenin stratejik çıkarıyla örtüşüyorsa. Bu durumda Kürtler önce kendi stratejik ulusal çıkarlarını güzel bir tespit etmeleri lazım daha sonra kendi stratejik çıkarları ile bu üç ülkenin stratejik çıkarlarıyla ne kadar örtüşebileceğinin adam akıllı bir muhasebesini yapmaları lazım. Ve her şeyden önce Kürtlerin İrancılık, Türkiyecilik veya Amerikancılığın primitif bir taraftarlık duygusu olduğunu da bilmeleri gerekir. Hiç şüphesiz bu üç ülke Kürt ve Kürdistan'ın geleceğinde şu anda en az Kürtler kadar kritik role sahiptirler ama yine de Kürt ve Kürdistan'ın gelecek anahtarı dün olduğu gibi bugün de yarın da Kürtlerin elinde olacak. Fakat bu anahtarın Kürtlerin elinde olması, Kürtlerin bu anahtarı kullanarak kendi gelecek kapılarını açacakları anlamına gelmez. Çünkü bu anahtar sadece Kürtlerin gelecek kapısını açma özelliğine sahip değil bu üç ülkenin de Ortadoğu'daki gelecek kapılarını açacak özelliklere sahiptir dolayısıyla bu üç ülke de değişik yönlendirme teknikleri marifetiyle Kürtlerin elindeki bu anahtarla Ortadoğu'daki kendi gelecek kapısını açma ihtimali var ve anahtarın hangi kapıyı açacağına Kürtlerin ve bu üç ülkenin maharetine kalmıştır. Bir hakikatı zihinsel körlüğe neden olmamak kaydıyla hatırlatmakta fayda var: Bu üç ülkenin güven sicili hiç de temiz değil hatta aşağı yukarı aynıdır. Uzun uzun 20. yüz yılda bu üç ülkenin Kürtleri nasıl yarı yolda bıraktığını ve hedeflerine ulaştıklarında Kürtlere karşı nasıl bir tutum takındıklarını anlatacak imkanımız şu anda yok fakat Şeyh Mahmut Berzenci’yi, Mahabat ve Cezayir Antlaşmasını hatırlamamız yeterlidir. Ama bu tarihi hakikatlar tabii ki Kürtlerin bu ülkelerle ilişki kurmasına veya işbirliği yapmasına engel değil. Çünkü uluslararası ilişkilerin doğası yukarıda da izah etmeye çalıştığımız gibi ulusal çıkar örtüşmesidir. Eğer siz stratejik ulusal çıkarınızı başka bir ülkenin konjonktürel değil stratejik çıkarıyla örtüştürme becerisini gösteriyorsanız bu büyük bir maharettir. Kürtlere şu anda lazım olan demode ideolojik paradigmalar değil stratejik çıkarlarını büyük bir ülkenin stratejik çıkarlarıyla örtüştürüp onu kendine mahkum etmektir. Şimdi gelelim bir diğer önemli soruya: Kürtler bu üç ülkeye birden güvenebilir mi yada stratejik işbirliği yapabilir mi? Kestirmeden hayır. Niye? Çünkü bu üç ülkenin arasında sorun olmasaydı zaten böyle bir işbirliği durumu ortaya çıkmazdı. Yani Kürtler uluslararası ilişkilerinin doğası olan çıkar çatışmasından rol kapmak zorunda. Bu üç ülke şu anda gayri resmi ama siyasi boyuttan savaş boyutuna geçmiş bir mücadelenin içine girmişler. Hatta bu NATO içinde müttefik olan Türkiye- ABD için de geçerli. Peki bu üç ülkeden hiç biriyle işbirliği yamamak mümkün mü? Yine kestirmeden hayır. Çünkü eşyanın tabiatına aykırıdır. Ve gelelim en zor soruya: Kürtler kiminle işbirliği yapmalı? Daha doğrusu Kürtler ulusal stratejik çıkarlarını hangi ülkenin ulusal ve aynı zamanda stratejik çıkarlarıyla örtüştürmeli? Yani amiyane tabirle Kürtler kime güvenmeli? Doğrusu bu sorunun cevabı boyumu aşıyor fakat Kürtler İran ve Türkiye ile stratejik çıkarlarını örtüştürmeleri ABD'ye nazaran çok daha zor olduğunu peşinen söylememiz lazım. Yani bu iki ülke ile Kürtlerin medeni dünyada bağımsız, özgür ve onurlu bir yaşamla sonuçlanacak hiç bir işbirliği geliştirilemez. Gerçi şu anda bu ihtimal ABD için de çok güçlü değildir fakat eşyanın tabiatı gereği mümkünsüzlük nemümkündür. Ama zihinsel fantazi olsa da şu sıralamayı yapabiliriz: Kürtler sırasıyla önce ABD sonra Türkiye ve en sonunda İran ile stratejik işbirliği yapabilir. Muhtemelen bu sıralamaya bir çok kişi karşı çıkacaktır. İzin verirseniz benim niye böyle bir sıralama yaptığımı açıklamaya çalışayım: 1- ABD Ortadoğu'da ticaretine bakan bir tüccardır. Bu tüccar lehinde yapacağı ticari(siyasi) antlaşmalara bakar. Eğer Kürdistan bu ticaretin karlı ve güvenli bir merkezi olacaksa Türkiye ve İran'ın çıkarları onu hiç ilgilendirmez. Yani ABD için Türkiye, İran ve Kürdistan'ın önemi bu ülkelerin beşeri özelliklerinden kaynaklanmıyor, bu ülkelerin beşeri özellikleri ABD'li diplomatların asıl mevzuya girmek için aradaki hoş sohbet faslıdır. Dolayısıyla ABD Ortadoğu'da kiminle en iyi ve uzun vadeli çıkarını kollayıp koruyabiliyorsa onunla müttefiktir. Eğer Kürtler 40 milyonluk nüfusları ile ulusal bir birlik oluşturup ve yer altı yer üstü kaynaklarıyla ABD'nin uzun vadeli çıkarlarına cevap verebilirlerse Ortaduğu'da aşamalı olarak ABD'nin desteğini sonuna kadar alacakları eşyanın tabiatı gereğidir. 2- Biz Kürtlerin Türklerle ırki hiç bir bağımızın olmadığı bir vakaadır fakat 900 yıllık birlikteliğin, yüz yıllık asimilasyonun ve dini-mezhebi ortaklığımızın getirdiği ucube bir sosyal benzerliğimizin olduğu da bir hakikattır. Tabii Türkiye'nin kuruluş kodları bu ortak yönlerimiz üzerine değil tek ayrılık noktamız olan Türklük yani ırki bir temel üzerine dizildiği için Kürtlerin bu ülke ile stratejik bir işbirliği hemen hemen imkansıza yakındır. Öncelikle Kürtlerle Türkiye’nin ortak bir gelecek tasavvuru ancak bu kuruluş kodlarının yeniden hakkaniyetli ve ortak iradeye göre dizilmesiyle mümkündür. Peki bu mümkün müdür? İmkansıza yakın fakat Türkler Kürdistan’ı ciddi anlamda kaybedeceklerine inandıkları anda eşyanın tabiatı gereği stratejik ortaklığı düşünmeye başlayacaklar ve ya gelin bu kodları yeniden dizelim diyecekler yada zorunlu olarak gelin stratejik iki komşu ülke olalım diyecekler. Kanaatimce şu anda da bu seçenek devletin en alt çekmecesinde bulunuyor fakat lehlerine olan tüm seçenekleri bitirmeden bu seçeneği asla gündeme getirmezler haklı olarak. Kürtler reel politik şartlarda ve kardeşlik naifliğine düşmeden karşılıklı olarak aşama aşama Türkiye’yi bu ihtimale şimdiden zorlayabilirler. Türkiyelileşme ve demokratik özerklikle bu mümkün değildir. Zaten artık Kürdistan sorununda parça çözümünü temel alan yaklaşımlar geçerliliğini yitirmiştir. Kürdistan sorunu bütüncül bir yaklaşımı dayatmış ve bunu tüm dünya da görüyor her ne kadar resmi açıklamalar müesses nizama göre yapılsa da. 3- İran yada Farslar. Dayı yeğeniz. 3 bin yıllık bir ihanet akrabalığı. Karşılığında müeyyidesi olmayan hiç kimsenin sözüne itimat edilmez fakat yeğenimiz Farısların karşılığında müeyyidesi olsa da sözlerine itimat edilmez. Perslik davası onları Şiiliğe kadar götürdü. Bir birini besleyen Şiilik ve Perslik onların şaşmaz davasıdır. Ortadoğu’da oyun içinde oyun nedir sorusunun en doğru cevabı onlardadır. O sakallarının altında 40 tane şeytan devamlı istişare toplantısındadır. Bunlar benim söylemekten kendimi alamadığım duygularım. Şimdi gelelim muhtemel stratejik ortaklığımıza. İran ile konjoktürel ve medeni komşuluk ilişkisi içine girilebilir ebette ama Kürdistan’ın beşeri özellikleri ve jeo stratejisi İran ile stratejik bir işbirliğini imkansıza yakın değil imkansız kılıyor. Her şeyden önce Kürdistan’ın doğuda bulabilecek bir gelecek yok yani İran üzerinden Kürtler nereye açılabilir ki. Kürtler bu saatten sonra Şii olamayacaklarına göre tüm devlet yapılanmasını ve uluslararası ilişkilerini Şiilik üzerinde şekillendiren İran ile ortak bir gelecek tasavvuru mümkün değildir. Sadece nüfus itibariyle bile Kuzey Kürdistan tüm Kürdistan’ın geleceğinde istense de istenmese de belirleyicidir. Kuzey Kürdistan Batı Kürdistan’a bağlanamayacağına göre kaçınılmaz olarak Batı Kürdistan bize bağlanacaktır. Bu anlamda Güney’in bugünkü ileri şartları bile onu Kuzey’in koruyucu kaderinden kurtaramayacaktır. Dolayısıyla bu şık geçersizdir. Bu şıka yatırım yapan herhangi bir Kürt siyaseti ne yazık ki hasılat zamanında eli boş eve dönecektir. Sonuç olarak Kürtler artık uluslararası ilişkilerin katı kurallarına göre rekabet etmek zorundadırlar. Kiminle hangi zemin ve şartlarda bir işbirliği yapabileceklerini ve bu işbirliğini hangi imkanlarla sürdürebileceğini iyi hesap etmek durumundadırlar. Kürt halkının milli gücünü etkin ve verimli kullanmak, Kürdistan’ın jeo stratejik konumunu değerlendirmek ve bunu Kürt halkının hizmetine sokmak Kürt siyasetinin temel düsturu olmalıdır. Ortaduğu’da ancak pinpon topu olabilecek kantonlarla veya futbol topundan başka bir anlam ifade edemeyecek Küçük Kürdistanlarla Kürd ve Kürdistan sorunu artık çözülemez. Bütüncül bir Kürdistan siyaseti ve doğru partnerlerle ipin ucunu kaçırmadan yürütmek Kürt siyasetinin temel sorumluluğudur.
KÜRT
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder